چالش‌ها و قانون‌های ترجمه تخصصی متون دانشگاهی

(1 رای)
187
100

متون تخصصی دانشگاهی نقش مهمی در زندگی مردم در سراسر دنیا ایفا می‌کنند. آثار دانشگاهی به چهار بخش تقسیم می‌شوند؛ متون تخصصی نظری، متون تخصصی فنی، متون تخصصی علوم‌ انسانی و متون تخصصی علوم پایه. هدف متون تخصصی دانشگاهی الهام بخشیدن به محقق‌ها، سرگرم کردن افراد علاقه‌مند به آثار علمی، طرح نظریه‌های مختلف و توسعه آن‌ها است.

تنوع متون تخصصی دانشگاهی، مترجم‌ها را با چالش‌های بسیاری مواجه می‌کند که هر حوزه مشکلات مربوط به خود را دارد. اگر چه همه متن‌ها باید با دقت ترجمه‌‌ شوند، با این حال ترجمه متون تخصصی دانشگاهی به دلیل اهمیت بسیاری که دارند، به ترجمه دقیق‌تر و به تبع آن مترجم حرفه‌ای‌تر نیاز دارند.
مفاهیم بنیادی در علوم پایه مانند فیزیک، شیمی، زمین‌شناسی و ... از منطقه‌ای به منطقه دیگر و از زبانی به زبان دیگر یکسان هستند. دانشجوها در سراسر دنیا این مفاهیم مشترک را یاد ‌می‌گیرند و دانش خود را با دیگران به اشتراک می‌گذارند.
در مقابل، در متن‌های ادبی عبارت‌های کنایی بسیاری وجود دارد که انتقال آن‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ از زبانی به زبان دیگر دشوار است؛ بدین معنی که ممکن است موضوعی شناخته‌شده و رایج در یک فرهنگ و زبان، در فرهنگی دیگر قابل‌درک نباشد.

چالش‌ها در ترجمه تخصصی متون دانشگاهی

چالش های ترجمه دانشجویی

چنان‌چه گفته شد، مترجم‌ها برای ترجمه متون تخصصی دانشگاهی با چالش‌های زیادی مواجه هستند. لیست مشخصی از همه چالش‌های ترجمه متون تخصصی دانشگاهی وجود‌ ندارد. برای برای ترجمه این متون، ابتدا باید سبک نگارش متن تخصصی، قالب‌بندی، تعداد جدول‌ها و نمودار‌ها، هدف، مخاطب، فرهنگ جامعه متن مبدا و میزان تطبیق ‌فرهنگی آن با متن مقصد مشخص گردد. پس از مشخص‌ شدن این موارد، ترجمه دقیق‌تر و روان‌تری از متن به دست می‌آید.
مترجم‌ها در ترجمه متون تخصصی علوم انسانی، به‌ویژه علوم اجتماعی با چالش‌های زیادی مواجه می‌شوند. اصطلاحات، ایده‌ها و مفاهیم متون تخصصی علوم اجتماعی خاص یک دوره یا منطقه خاص هستند. مترجم برای ترجمه این متن‌ها باید با تاریخ و حوادث کشور متن مبدا آشنا باشد تا بتواند عبارت‌های تخصصی مربوط به آن دوره از تاریخ رابه درستی ترجمه کند.

نکته‌هایی درباره ترجمه متون تخصصی دانشگاهی

قبل از ترجمه متن‌های تخصصی دانشگاهی موارد متعددی باید مورد توجه مترجم قرار گیرد که در زیر به برخی از این موارد اشاره می‌شود.

۱- ترجمه دقیق اصطلاحات علمی، واژه‌های تخصصی و مخفف‌ها

ترجمه دقیق واژه های تخصصی دانشگاهی

قبل از ترجمه متن درباره واژه‌ها، عبارت‌ها و مفاهیم تصمیم بگیرید که آیا قصد دارید این موارد را بومی‌سازی کنید یا به صورت تحت‌الفظی به زبان مقصد ترجمه کنید. آیا می‌خواهید عبارت‌های تخصصی به صورت خلاقانه ترجمه شوند یا به صورت تحت‌اللفظی بیان شوند و در پاورقی درباره آن‌ها توضیح داده‌شود؟ البته مفهومی به نام نوسازی متن نیز وجود دارد که  به معنی تطبیق فرهنگی متن با نیازهای عصر جدید است. البته توجه کنید، متنی که سال‌ها قبل نوشته شده‌است، نباید نو‌سازی شود. قطعا فردی که چنین متنی را مطالعه می‌کند، قصد دارد با فرهنگ و تاریخ آن زمان نیز آشنا شود. نوسازی این امکان را از مخاطب سلب می‌کند.

۲- توجه به موضوع متن اصلی

موضوع متون تخصصی داتشگاهی

مترجمی که متنی تخصصی را ترجمه می‌کند، باید با زمینه تخصصی مقاله آشنا باشد. مترجم حرفه‌ای که با موضوع مقاله آشنایی دارد، از واژه‌ها و اصطلاحات متناسب با هر متن تخصصی استفاده می‌کند. برای نمونه، معنی کلمه vector در متون تخصصی فیزیک، زیست‌شناسی و کامپیوتر معنی‌های متفاوتی دارد. اگر مترجم حتی از یک حرف اشتباه استفاده کند‌، می‌تواند یک فرمول‌ ریاضی یا یک مفهوم علمی مهم را تغییر دهد و مشکل‌های جدی در محاسبات و ساخت وسایل حساس و کاربردی ایجاد کند.

۳- توجه به دستور زبان و قواعد زبان مبدا و مقصد

قوعد زبانی ترجمه متون تخصصی دانشگاهی

در بسیاری از موارد، مترجم متن را براساس نیاز‌های فرهنگی و ساختار زبان مقصد بومی‌سازی می‌کند. این بومی‌سازی می‌تواند به محتوای متون تخصصی دانشگاهی آسیب برساند. گاه نویسنده‌  احساس و قصد خود را علاوه بر واژه‌ها و عبارت‌ها با با دستور زبان و ساختار جمله به مخاطب منتقل می‌کند. برای نمونه در ترجمه متن‌های فارسی به انگلیسی، ممکن است شکستن جمله‌های بلند فارسی به جمله‌های کوتاه انگلیسی باعث انتقال اشتباه منظور نویسنده شود. بنابراین، مترجم باید تا حد کافی بر دستور زبان و قواعد زبان مبدا و مقصد مسلط باشد که اگر چنین تغییراتی در متن ایجاد کرد، موجب بروز اشتباه در مفهوم متن نشود. اگر چه این موضوع در تمامی جنبه‌های ترجمه از اهمیت بسیاری برخوردار است، با این حال متون تخصصی دانشگاهی، به دلیل ماهیت خود، از اهمیت بیشتری برخوردار هستند.

۴-توجه به تفاوت فرهنگی کشورهای مختلف

هدف از متون تخصصی دانشگاهی طرح یک نظریه، آموزش یک مفهوم یا ترویج یک تفکر است. این مفاهیم اغلب باعث اختلاف‌های ایدئولوژیک می‌شوند.

فرهنگ در ترجمه متون تخصصی دانشگاهی


اگرچه روزانه مترجم‌ها متون تخصصی دانشگاهی بسیاری را ترجمه می‌کنند و بسیاری از این ترجمه‌ها قابل قبول هستند، ولی چالش‌های بسیاری در این ترجمه‌ها وجود دارد. به همین دلیل مترجم این متن‌ها باید آموزش‌دیده، باتجربه، حرفه‌ای و دقیق باشد. ترجمه نادرست متنی که بخشی از مقاله دانشگاهی شما است و درمجله‌ای به چاپ می‌رسد، بخشی از رزومه شما خواهد بود و از این جهت از اهمیت بسیاری برخوردار است. درستی این ترجمه‌‌ها در بر اعتبار شما موثر است. بنابراین در انتخاب مترجم دقت کنید و از مترجم های حرفه‌ای کمک بگیرید. آقای مترجم، تیمی مجرب از مترجم‌های حرفه‌ای و دقیق در بسیاری از زمینه‌های تخصصی از جمله مدیریت و کارآفرینی، روانشناسی، کامپیوتر، فناوری اطلاعات (IT) و ... دارد. بنابراین می توانید با اطمینان از کیفیت ترجمه، متون تخصصی خود را به مجموعه آقای مترجم بسپارید.

اشتراک پست

ارسال یک نظر

طاهره فیروزیان

درباره نویسنده

من دانشجوی کارشناسی مهندسی کامپیوتر دانشگاه اصفهان هستم. یادگیری زبان انگلیسی را از کودکی شروع کردم. به یادگیری زبان های جدید و ترجمه، همچنین مطالب مربوط به برنامه نویسی و لینوکس علاقه مند هستم. هم اکنون هم به عنوان نویسنده در وب سایت آقای مترجم فعالیت می کنم.

آقای مترجم در شبکه های اجتماعی

آقای مترجم را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.